61

10 июля 2017 в 11:13

Төрүт норуоттар интэриэстэрин күөмчүлүүр

«РФ Хоту сирин, Сибиирин уонна Уһук Илинин аҕы­йах ахсааннаах төрүт норуоттарын айылҕаны үгэс курдук туһанар сирдэрин туһунан» сокуон дьүүллэһиигэ сылдьар саҥа редакцията дойду Конституциятыгар бигэргэтиллибит бириинсиптэри утарар уонна нэһилиэнньэ ити араҥаларыгар кутталы үөскэтэр. Бу сокуон аактатыгар уларытыылары киллэрии туһунан Ил Түмэн народнай депутата Елена Голомарёва соторутааҕыта REGNUM ИА корреспонденыгар итинник санаалааҕын эттэ. Сокуоҥҥа этиллэр көннөрүүлэр ити сирдэргэ хаһаайыстыбаннай үлэни ыытары бобууну уһулаллар.

Парламентарий быһаар­бытынан, сокуон сыалынан-соругунан норуоту араҥаччылааһын, Хоту сир, Сибиир уонна Уһук Илин аҕыйах ахсааннаах төрүт норуоттара былыргыттан олохсуйбут эйгэлэрин харыстааһын, ити сирдэри, хотугу дьон үгэс буолбут олохторун укулаатын, үлэлэрин-хамнастарын кэнэҕэски көлүөнэлэргэ чөл хаалларыы буолар уонна буолуох­таах даҕаны.
«Билигин үлэлиир Федеральнай сокуон хаһааҥҥытааҕар да сытыы суолталаах уонна туһалаах, бу аҕыйах ахсааннаах төрүт норуоттар тустарыгар үлэлиир саамай киһилии сокуон, — диэн бэлиэтээтэ Елена Голомарёва. — Онон биһиги ааҕарбытынан, бу сокуоҥҥа баар идеялары уларытар табыллыбат. Ол эрээри кини көннөрүллэрин оннугар олох атын сокуонунан солбуллар. Ол курдук, айылҕаны үгэс курдук туһанар сир өйдөбүлэ, сокуон тирэҕирбит бириинсиптэрэ, сокуон сүрүннүүр предметэ, сокуону оҥорооччу туруорбут сыаллара уларыйаллар. Дьүүллэһиигэ анаан сайтка таһаарыллыбыт сокуон барыла норуоту утары, төрүт олохтоохторго хабыр сыһыаннаах, билигин үлэлиир сокуонунан бигэргэтиллибит балаһыанньаны мөлтөтөр уонна РФ Конституциятыгар киирбит бириинсиптэргэ сөп түбэспэт. Биһиги чиэһинэйдик уонна аһаҕастык этэбит: сокуон барыла кутталлаах уонна бу докумуон ааптардарын сорунууларыгар эрэммэт буолууну үөскэтэр».
«РФ Хоту сирин, Сибиирин уонна Уһук Илинин аҕыйах ахсааннаах төрүт норуоттарын айылҕаны үгэс курдук туһанар сирдэрин туһунан» сокуоҥҥа уларытыылары киллэриигэ Саха сирин парламенын туһааннаах кэмитиэтин депутаттара бэйэ­лэрин санааларын түмүк докумуоҥҥа киллэрэн, национальностар дьыалаларыгар Федеральнай агентство салайааччытыгар Игорь Бариновка ыыппыттара.
Урут «РФ Хоту сирин, Сибиирин уонна Уһук Илинин аҕыйах ахсааннаах төрүт норуоттарын айылҕаны үгэс курдук туһанар сирдэрин туһунан» сокуон, аҕыйах ахсааннаах төрүт норуоттар ордук көмүскэлэ суохтарынан, кинилэр бырааптарын уонна интэриэстэрин күүскэ көмүскүүр наадатын өрө тутууга олоҕурара, оттон билигин этиллэр балаһыанньалар онуоха саарбахтатар кыахтаахтар”, — диэн этиллэр докумуоҥҥа.
Итиннэ ыйылларынан, үлэлиир сокуон аҕыйах ахсааннаах төрүт норуоттар сирдэрин-уоттарын бырамыысыланнас баһылааһыныттан көмүскүүрэ. Саҥа редакциятыгар хаһаайынныыр субъектар үлэлэрэ көҥүллэнэр, бу сиргэ айылҕа ордук эмсэҕэлиирэ уонна чөлүгэр түһэрэ уустуга учуоттамматтар, айылҕаны үгэс курдук туһанар сирдэри үөскэтии идеятын кытта утарылаһар.
«Сөптөөх уонна ыйаа­һыннаах быһаарыыта суох сокуон барыла Россия Федерациятын Хоту сирин, Сибиирин уонна Уһук Илинин аҕыйах ахсааннаах төрүт норуоттарын бырааптарын көмүскээһин таһымын намтатар, айылҕаны үгэс курдук туһанар сирдэри ураты харыстанар сирдэр категорияларыттан таһаарар. Ити аҕыйах ахсааннаах норуоттар былыргыттан олохсуйбут эйгэлэрин уонна үгэскэ киир­бит олохторун быһыытын-майгытын харыстааһын сыалларыгар утарар. Сокуон барыла айылҕаны үгэс курдук туһаныы ис хоһоонугар сөп түбэспэт быраабыланы олохтуур, ол быһыытынан аҕыйах ахсааннаах төрүт норуоттар судаарыстыбаннай былаас уорганнарын кытта айылҕаны үгэс курдук туһанар туһунан сөбүлэһиилэри түһэрсэр эбээһинэстэнэллэр”, — диэн Ил Түмэн депутаттара түмүк оҥорбуттар.
Кинилэр ааҕалларынан, үөһэ ыйыллар сокуон барыла Хоту сир, Сибиир уонна Уһук Илин аҕыйах ахсааннаах төрүт норуоттарын бырааптарын уонна интэриэстэрин харыстааһын эйгэтигэр сокуону оҥорууну тупсарыан оннугар, билигин баар балаһыанньаны мөлтөтүүгэ туһаайыллар, ол иһин көрүллүө да суохтаах.
Санатар буоллахха, Са­ха сиригэр айылҕаны үгэс быһыытынан туһаныыга олохтоох суолталаах 59 сир-уот үөскэ­тиллибитэ.
REGNUM ИА иһитин­нэрбитинэн, Приморскай кыраай аҕыйах ахсааннаах төрүт норуоттара (удэгэлэр, тазтар уонна гольдалар) Владивосток көҥүл пордуттан сылтаан бырааптара күөмчүлэнэр. Ол эбэтэр балыктааһын инвестордары тэйитиэҕэ диэн, кинилэр балыктыылларыгар учаастактары анаабаттар.