158

23 октября 2016 в 13:29

Мин депутат буоллахпына…

Куонкурус  (өйтөн суруйуу)

Мин санаабар, «депутат» диэн нэһилиэнньэҕэ тирээн турар араас кыһалҕалары суох гынарга үлэлэһэр, сокуоннары, олох сайдыытыгар үбү-харчыны быһаарсар киһи буолар. Кинини норуот аһаҕас быыбарынан талар. Депутаттар үс таһымҥа арахсаллар:
1) олохтоох сэбиэт эбэтэр нэһилиэк депутата;
2) саха сирин народнай депутаттара;
3) Российскай Федерация Государственнай Думатын депутаттара.
Мин бэйэм санааларбын бу үс хайысхаҕа суруйдум. Тыа сиригэр олорорум быһыытынан, бэйэм дэриэбинэм проблемаларын манныктарга көрөбүн:
1) Айылҕаны харыстааһын. Урут шелкопряд сиэбит тыатын ыраастааһын, көспүт күөллэри, тураІнары чілµгэр тµґэрии. Аппаларга муосталары тутуу.
2) Биһиги сайын, күһүн Амма өрүһү туоруур муостата суох наһаа эрэйдэнэбит. Ол иһин олорор нэһилиэкпэр өрүһү туоруур муоста туттарыам этэ.
3) Тыа хаһаайыстыбатын боппуруостара. Саха дьонун сүрүн дьарыгын — ынах, сылгы иитиитин — ыһыктыбакка үлэлэтэр гына үчүгэй базалары туттарыам этэ.
4) Нэһилиэнньэҕэ үлэ миэстэтин таһаарыы. Саҥа үлэ көрүҥүн киллэрэ сатыам.
Саха сирин Ил Түмэнин депутата буоларым буоллар, химическэй собуот тутуутун бопсуом этэ. Тоҕо диэтэххэ, химическэй собуот тутулуннаҕына, айылҕабыт алдьанан, дьон доруобуйата мөлтүөҕэ. Үлэ миэстэтэ элбэх буоларыгар кыһаллыам. Тоҕо диэ­тэххэ, сорох дьоннор үлэ булбакка таах сылдьаллар, сорохтор эрэйинэн булаллар. Тыа сирин олоҕун-дьаһаҕын куорат таһымын тэҥнии сатыам этэ. Оҕолор куорат оҕолорун кытары тэҥнэ сайдар усулуобуйаларын оҥоруом. Тыа сиригэр уот ситимин, сибээс тардыам, суол оҥорор техника биэриэм этэ. Тыа сиригэр толору хааччыллыылаах дьиэлэр бааллар, ол гынан баран аҕыйах. Оннук толору хааччыллыылаах дьиэни дьон бары оҥосторугар кыах биэрэн көмөлөһүөм этэ. Киһи уутун, маһын бэйэтэ дьаһанар. Үп-харчы саҥалыы технологиялаах тутууларга көрүллэрин туруорсуом этэ: оскуолаларга, оҕо саадтарыгар, фермаҕа уонна да атын объектарга.
Государственнай Дума депутата буоллахпына, арыгыны, табаҕы, наркотигы уонна атын куһаҕан дьаллыктары кытары охсуһар сулууспалары тэрийиэм этэ. Тоҕо диэтэххэ, улахан саахаллар, куһаҕан быһыылар үксүлэрэ ити дьаллыктары кытта сибээстээх буолаллар. Үөрэҕи уонна спорду сайыннарыыга күүстээх үлэни ыытыам этэ. Билигин омук сирдэрин кытары сэрии буола сыста. Ол иһин армия сайдарыгар, бөҕөргүүрүгэр үп-харчы көрүллүүтүн туруорсуом этэ. Космоһы, араас науканы үөрэтэн, саҥа технологиялары айыахха наада. Экономическай кириисиһи суох оҥорор сыаллаах улахан программа оҥорон үлэ барыан баҕарабын.
Биһиги республикабытыгар, Россияҕа элбэх кыалла илик проблемалар бааллар. Онон, депутат буоллахпына, ити проблемалары быһаарарга күүскэ ылсыам этэ.
Депутат – норуот талбыт киһитэ. Онон дьон олоҕо сайдарыгар күүспүн ууран, сатабылбын түмэн үлэлиэм этэ.

Миша Кондаков,
Амма улууһун Чакыр орто оскуолатын 8 кылааһын үөрэнээччитэ.